Czy wiesz komu możesz zaproponować preparat z witaminami z grupy B?

Otóż dlatego, że ich obecność w wystarczających ilościach jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania chociażby układu nerwowego [2]. Warto zatem wiedzieć, kiedy problem, z jakim stykamy się w codziennej pracy w aptece połączyć z koniecznością uzupełnienia poziomu witamin z grupy B. A czy Ty wiesz kiedy i komu je zarekomendować?

Witaminy z grupy B – na które warto zwrócić uwagę?

Związki będące witaminami z grupy B posiadają licznie udokumentowane zastosowania w wspieraniu funkcjonowania układu nerwowego [2,3]. Mówiąc w dużym skrócie – substancje te wspomagają chociażby regenerację nerwów, a także wykazują działanie neuroprotekcyjne [3]. Nic zatem dziwnego, że witaminy te są powszechnie wykorzystywane w preparatach wspierających działanie układu nerwowego.

Wśród witamin z grupy B warto zwrócić uwagę szczególnie na kilka związków. Bez wątpienia jednym z nich jest witamina B12 [4]. Okazuje się bowiem, że witamina ta uczestniczy aktywnie w syntezie elementów wchodzących w skład otoczki mielinowej. Dodatkowo bierze udział w przemianach mających na celu syntezę metioniny [4]. Niewystarczająca ilość witaminy B12 może prowadzić w związku z tym do nadmiernego gromadzenia się homocysteiny, a ta z kolei może działać neurotoksycznie [4,5].

Inną istotną witaminą w kontekście dbałości o stan układu nerwowego jest witamina B9 (inaczej kwas foliowy). Dlaczego uważa się, że jest ona ważna dla prawidłowej pracy tego układu? Otóż niewystarczająca jej ilość w organizmie może skutkować problemami z przewodnictwem nerwowym. Co więcej – w wyniku jej niedostatku może zachodzić niekorzystna demielinizacja neuronów [6].

Nie można także zapominać o witaminach B1 i B6 [2]. Ta pierwsza to ważny element wielu przemian enzymatycznych, które umożliwiają dostarczenie energii do układu nerwowego [2]. Druga z kolei bierze udział w syntezie neuroprzekaźników, a także pośrednio w tworzeniu mieliny [2].

U kogo może zachodzić konieczność uzupełnienia diety w witaminy z grupy B?

Wiele mówi się o tym, że zdrowa i zbilansowana dieta dostarcza organizmowi wszystkich, niezbędnych składników. Niestety okazuje się, że ludzie stosujący np. dietę wegetariańską mogą mieć problemy ze spożywaniem wystarczającej ilości witaminy B12 [4]. Z kolei obróbka termiczna potraw znacząco pomniejsza w nich zawartość witaminy B9 [7]. Nie można także zapominać o osobach zmagających się z różnymi problemami zdrowotnymi

Dla przykładu – osoby z neuropatiami doświadczają uszkodzeń w obrębie poszczególnych nerwów [8]. Podobnie osoby, które zmagają się z bólami neuropatycznymi – w tej sytuacji również dochodzi do uszkodzenia nerwów i konieczne może być wsparcie w procesach ich regeneracji [9]. U jakich zatem osób można rozważyć zastosowanie preparatu na bazie witamin z grupy B?

Osoby dotknięte bólami neuropatycznymi, wymagające wsparcia czynności układu nerwowego

Uważa się, że bóle tego rodzaju mogą dotykać nawet do 10% światowej populacji [9]. Ból neuropatyczny (neuralgia) to stan, w którym uszkodzeniu i utracie funkcji podlegają określone nerwy i komórki nerwowe. Jednym z rodzajów takiego bólu jest chociażby rwa kulszowa. Co zatem zrobić w sytuacji, gdy taka osoba prosi Cię o pomoc i rekomendację konkretnego preparatu? Rekomendując właściwy produkt weź pod uwagę, że w badaniach z osobami zmagającymi się z bólem wywołanym rwą kulszową stwierdzono zasadność suplementacji witaminami z grupy B [10,11]. Co więcej – badania pokazały, że osoby je przyjmujące mogły zredukować ilość przyjmowanych leków z grupy NLPZ [10,11].

Osoby dotknięte neuropatią (np. osoby z cukrzycą)

Neuropatia to nic innego jak uszkodzenie nerwów obwodowych. Przyczyną są zwykle czynniki genetyczne lub różne schorzenia, takie jak chociażby cukrzyca [8]. Uszkodzenie nerwów skutkuje upośledzeniem przewodzenia impulsów w ich obrębie, co objawia się chociażby drętwieniem i bólem uszkodzonych części ciała. I tu również, podobnie jak u osób z neuralgią badania pokazują pozytywny wpływ suplementacji witamin z grupy B na normalizowanie funkcji układu nerwowego – zwłaszcza u osób z neuropatią cukrzycową [12].

Osoby z niedoborami żywieniowymi 

Jak już wspomniano wcześniej – nie każda dieta jest w stanie dostarczyć wystarczającej ilości składników, takich jak chociażby witaminy z grupy B. Co więcej – osoby nadużywające alkoholu mogą doświadczać dodatkowego niedostatku np. witaminy B1, a niewystarczające ilości witaminy B12 stają się nierzadko problemem osób stosujących przewlekle leki z grupy inhibitorów pompy protonowej [4]. Logiczna staje się zatem konieczność uzupełnienia ilości tych związków w organizmie u takich osób.

Osoby po przebyciu COVID-19

W kontekście niedawnej pandemii COVID-19 i tego, że wirus ten cały czas jest obecny w środowisku warto mieć na uwadze także tę kwestię. Nie jest bowiem tajemnicą, że u osób, które przeszły zakażenie obserwuje się pogorszenie funkcji poznawczych (tzw. mgła covidowa). Jednym z aspektów, jaki brany jest jako możliwa przyczyna takiego stanu rzeczy jest wątek witamin z grupy B. Okazuje się bowiem, że uczestniczą one w funkcjonowaniu układu odpornościowego i obniżają stężenie cytokin prozapalnych [13]. Badania potwierdzają, że witaminy z grupy B (zwłaszcza witamina B1) wpływają pozytywnie na stan osób z COVID-19 i po przejściu zakażenia.

Fosydyna Plus

W odniesieniu do przedstawionych przykładów zastosowanie znaleźć może na przykład produkt Fosydyna Plus, który posiada w swoim składzie zestaw witamin z grupy B (B1, B6, B9, B12) oraz urydynę i miedź. Produkt ten dzięki obecności witamin z grupy B wspiera funkcjonowanie układu nerwowego. Obecność urydyny i miedzi to dodatkowe wsparcie działania tego układu.

Dodatkowo należałoby zwrócić uwagę na fakt, że w produkcie  Fosydyna Plus witaminy B12 i B9 występują w formach metylowanych (metylokobalamina i L-metylofolian wapnia) Formy te są lepiej przyswajalne, a dzięki temu efektywniej uzupełniają ilości tych witamin w organizmie. Zalecane spożycie  to tylko 1 kapsułka na dobę.

Powinniśmy uświadamiać naszych pacjentów, że suplementy diety są środkami spożywczymi, których celem jest uzupełnienie normalnej diety i nie powinny zastępować właściwego leczenia.

Autor: mgr farm. Mateusz Jabłoński

Literatura:

  1. Podręcznik dla studentów uczelni medycznych, Wyd. II, E. Bańkowski, rozdz. 27. Witaminy, 2009
  2. Polineuropatia – definicja, przyczyny, diagnostyka oraz możliwości leczenia, Mateusz Babicki, Lekarz POZ 2/2023
  3. Zapalenie nerwów obwodowych: etiologia, diagnostyka i leczenie, Oskar Puk, Gabinet Prywatny 2022’01, Vol. 29/80
  4. Witamina B12 – skutki niedoboru, zasadność terapii i suplementacji diety u osób w podeszłym wieku, Marzanna Mziray, Przemysław Domagała, Regina Żukowska, Magdalena Siepsiak, Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 3(48), 2016
  5. Witaminy z grupy B – naturalne źródła, rola w organizmie, skutki awitaminozy, Agnieszka Gryszczyńska, Postępy Fitoterapii 4/2009
  6. Wpływ witamin z grupy B, miedzi i monofosforanu urydyny na funkcjonowanie układu nerwowego, Małgorzata Rudnicka, Medycyna Faktów, Vol., 16/Nr 2(59)/2023
  7. Kwas foliowy – skutki niedoboru i zasadność suplementacji, Lucyna Kapska-Skrzypczak, Joanna Niedźwiecka, Maciej Skrzypczak, Andrzej Wojtyła, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, tom 18, nr 1, 65-69
  8. Distal Symmetric Polyneuropathy: A Review. JAMA., Callaghan B.C., Price R.S., Feldman E.L. 2015; 314(20): 2172-81. doi: 10.1001/jama.2015.13611
  9. Redefinition of neuropathic pain and a grading system for clinical use: consensus statement on clinical and research diagnostic criteria, Treede R.D., Jensen T.S., Campbell J.N. et al. 2008; 70: 1630–1635
  10. Methylcobalamin: a potential vitamin of pain killer, Zhang M., Han W., Hu S. et al., Neural. 2013; 2013: 424651. doi:10.1155/2013/424651
  11. Diclofenac plus B vitamins versus diclofenac monotherapy in lumbago: the DOLOR study, Mibielli M.A., Geller M., Cohen J.C. et al. Med. Res. Opin. 2009; 25(11): 2589–2599. doi: 10.3111/13696990903246911
  12. Hexamethylmelamine and Low or Moderate Dose Cisplatin with or without Pyridoxine for Treatment of Advanced Ovarian Carcinoma: A Study of the Eastern Cooperative Oncology Group, P.H., Yeap B., Vogl S.E. et al. Cancer Investig. 1992; 10: 1–9. doi: 10.3109/07357909209032783.
  13. Nutrition and immunity: lessons for COVID-19., Calder P.C. Eur. J. Clin. 2021; 75(9): 1309–1318. doi: 10.1038/s41430-021-00949-8.