Probiotyki – jakie wybrać, by zadbać o mikroflorę jelitową?

Przykładowo, badania naukowe wykazały, że w mikrobiomie niemowląt karmionych piersią, przeważają bakterie z rodzaju Bifidobacterium, natomiast u osób starszych ilość bakterii z tego rodzaju utrzymuje się jedynie na poziomie pięciu procent. W związku z tym, w przypadku konieczności doboru probiotyku dla danej osoby, warto wybierać takie, które zawierają szczepy bakterii probiotycznych, dostosowane zarówno pod kątem konkretnej dolegliwości, jak i wieku. [1]

Stosowanie probiotyków u dzieci

Warto wiedzieć, że do produkcji probiotyków wykorzystuje się najczęściej bakterie z 4 rodzajów: Lactobacillus, Bifidobacterium, Streptococcus i Lactococcus. [1] Poszczególne preparaty probiotyczne mogą zawierać pojedynczy szczep bakterii lub ich mieszaninę – jest to zależne od wskazań, w jakich stosuje się dany preparat. [2 ]Przykładowo, bardzo często stosowanym u dzieci szczepem probiotycznym jest m. in. Lactobacillus rhamnosus GG. Podaje się go przed wszystkim w zapobieganiu biegunek poantybiotykowych, jednak zalecone jest również jego stosowanie w leczeniu ostrych biegunek rotawirusowych, jak i tych o nieznanej etiologii. Badania wykazały także, że L. rhamnosus zastosowany w leczeniu ostrej biegunki u dzieci, zmniejsza częstość wypróżnień i objętość stolca oraz skraca czas trwania hospitalizacji. [3][4] [5]

Warto pamiętać, iż często wykorzystywanymi gatunkami bakterii probiotycznych w obrębie jednego preparatu są bakterie Lactobacillus rhamnosus i Bifidobacterium lactis. Zastosowanie dwóch różnych szczepów z tych gatunków (np. L. rhamnosus HN001 TM i B. lactis HN019 TM) w jednym produkcie może zwiększać jego efektywność. [2]

Probiotyki u dzieci  – które wybrać?

Aby dobrać odpowiedni probiotyk dla dziecka, należy wziąć pod uwagę kilka czynników. W pierwszej kolejności należy wybierać te preparaty, które są synbiotykami (zawierają probiotyk z prebiotykiem). Prebiotyki, np. fruktooligosacharydy czy inulina, jako substancje niepodlegające trawieniu, pobudzają wzrost bakterii probiotycznych i wydłużają czas ich działania. [6] Ponadto, warto również wziąć pod uwagę sposób podawania preparatu probiotycznego. U noworodków i niemowląt z pewnością lepiej sprawdzą się probiotyki w postaci kropli, których odpowiednią ilość można podać bezpośrednio do jamy ustnej dziecka lub dodać do letniego płynu (np. wody, mleka, soku). Z kolei u starszych dzieci wygodniejszą formą mogą okazać się preparaty w postaci specjalnie opracowanych czekoladek  z probiotykiem. W tym przypadku, czekolada pełni nie tylko funkcję zachęcającą dziecko do spożycia probiotyku, ale zawarte w niej kakao – jako prebiotyk – wspiera namnażanie dobroczynnych bakterii.[7][8]

Stosowanie probiotyków u dorosłych i osób 60+

Preparaty probiotyczne przeznaczone dla osób dorosłych składają się z różnych szczepów bakterii probiotycznych, z których każdy wykazuje własną aktywność prozdrowotną. [2] Dla przykładu, w obrębie jednego preparatu mogą być wykorzystane szczepy z rodzajów Lactobacillus (np. L.plantarum LP-115, L. rhamnosus BIFOLAC™ GG, L. casei Lc-11, L. acidophilus LA-14), Bifidobacterium (np.  B. bifidum Bb-02, B. lactis BIFOLACTM12, B. breve BB-03), Streptococcus  (np. S. thermophilus ST-21) oraz Lactococcus (np. L. lactis LI-23). Badania naukowe dowodzą, że szczepy z rodzaju Lactobacillus wykazują zdolność do poprawy szczelności nabłonka jelit, a także przyczyniają się do uwalniania w jelitach czynników immunostymulujących (np. IgA), co przyczynia się do zwiększenia odporności organizmu. [9]  W badaniach zaobserwowano również, że wiele szczepów Bifidobacterium wykazuje adhezję do błony śluzowej jelita, stymulując w nich produkcję śluzu, co przekłada się na większą odporność nabłonka na czynniki drażniące, np. przyjmowane leki. [10]

Ponadto stwierdzono, iż bakterie z rodzajów Lactobacillus (gatunki: L. acidophilus, L. casei, L. rhamnosus) oraz Bifidobacterium (gatunki: B. lactis, B. breve) wykazują zdolność do produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, obniżając tym samym pH w jelitach, co przyspiesza pasaż jelitowy i może być pomocne w leczeniu zaparć. [11]

Zaobserwowano też, że bakterie z rodzajów Lactobacillus oraz Streptococcus wykazały skuteczność we wspomaganiu leczenia m.in. dysbiozy jelitowej spowodowanej antybiotykami. [2]

W kontekście wyboru probiotyku dla osoby powyżej 60 r. ż warto zwrócić uwagę na preparat, który zawiera dwa szczepy bakterii, przeznaczone dla „dojrzałego” mikrobiomu – Lactobacillus acidophilus NCFM  i Bifidobacterium lactis HN019TM. Szczepy te zostały przebadane u osób starszych pod kątem funkcji odpornościowych oraz wpływu na pracę jelit. [13] [14]

Probiotyki u dorosłych i osób 60+ – które wybrać?

W przypadku doboru preparatu probiotycznego dla dorosłych, dobrze jest zwrócić uwagę na kilka czynników, decydujących o skuteczności suplementacji. Po pierwsze, warto wybrać produkt, który zawiera nawet 9 różnych szczepów probiotycznych z rodzaju Lacidophillus, Bifidobacterium, Streptococcus oraz Lactococcus. Mieszanina szczepów probiotycznych oddziałuje bowiem korzystniej na organizm ze względu na występujący wówczas synergizm działania, niż przyjmowanie probiotyków z jednym szczepem. [3] Ponadto wykazano, że kombinacja różnorodnych szczepów bakterii probiotycznych chroni układ pokarmowy przed dysbiozą jelitową, poprawiając stan mikroflory. [15]

Warto też pamiętać o tym, by preparat był dodatkowo wzbogacony o prebiotyk (np. fruktooligosacharydy), zapewniający szybkie namnażanie bakterii. [2]

W drugiej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, iż probiotyk w formie kapsułek doustnych będzie najwygodniejszą do przyjmowania formą preparatu.  Ze względu na wygodę stosowania, dobrze jest zdecydować się na preparat, którego stosowanie jedynie raz dziennie dostarczy optymalnej ilości szczepów probiotycznych do organizmu. Warto również wziąć pod uwagę zastosowaną w produkcji preparatu technologię ochrony bakterii przez działaniem soku żołądkowego i żółci. Przykładowo, jedną z nich jest technologia MURE, która zapewnia przeżywalność szczepów w przewodzie pokarmowym, dzięki czemu docierają one do jelita w biologicznie aktywnej postaci. [15][16][17]

Podsumowując, spośród całej gamy dostępnych na rynku preparatów probiotycznych warto wybierać takie, których skład i postać są odpowiednio dostosowane do wieku i potrzeb danej osoby.

Ponadto należy pamiętać, iż stosowanie właściwie dobranych probiotyków przynosi ogromne korzyści zdrowotne, zarówno w kwestii odbudowy mikrobiomu po infekcjach wirusowych i biegunkach różnego pochodzenia, jak i zminimalizowania działań niepożądanych przyjmowanych leków, a także we wspomaganiu odporności organizmu i wielu innych.  [2][18][19]

Źródła:

  1.  S. Arboleya i wsp., Gut Bifidobacteria Populations in Human Health and Aging, Frontiers in microbiology, August 2016,Volume 7, Article 1204.
  2.  Gałecka i wsp., Probiotyki – implikacje w praktyce lekarza rodzinnego. Forum Medycyny Rodzinnej 2018, tom 12, nr 5, 170–182.
  3. H. Szajewska, R. B. Canani, M. Domellöf i wsp., Probiotyki w leczeniu chorób przewodu pokarmowego u dzieci. Aktualne (2022) stanowisko ESPGHAN, Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 2022. https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/wytyczne/315596,probiotyki-w-leczeniu-chorob-przewodu-pokarmowego-u-dzieci-aktualne-2022-stanowisko-espghan
  4. Neveen Helmy Abou El-Soud, Reem Nabil Said i wsp., Bifidobacterium lactis in Treatment of Children with Acute Diarrhea. A Randomized Double Blind Controlled Trial, Open Access Maced J Med S, 2015 Sep 15; 3(3): 403–407. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4877827/
  5. A. Trembley i wsp., Review and Perspectives on Bifidobacterium lactis for Infants’ and Children’s Health, Microorganisms2023, 11(10), 2501; https://www.mdpi.com/2076-2607/11/10/2501
  6.  E. Kamińska, Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania probiotyków na podstawie badań klinicznych przeprowadzonych u dzieci, Instytut Matki i Dziecka, Medycyna wieku rozwojowego, 2012, XVI, 3. https://medwiekurozwoj.pl/articles/2012-3-9.pdf
  7.  https://www.multilac.pl/multilac-baby/
  8. https://www.multilac.pl/multilac-junior/gclid=CjwKCAiAtt2tBhBDEiwALZuhAMmnZB3IgoVWqIywJeKtftH40ZHVUsEQbxreQ36EQDR8rdfyo1CbbBoCC3kQAvD_BwE
  9. Dempsey, S. C. Corr, Lactobacillus spp. for Gastrointestinal Health: Current and Future Perspectives,Front Immunol. 2022; 13: 840245. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9019120/
  10. Gutierrez, Bifidobacterium and the intestinal mucus layer, Microbiome Res Rep.2023; 2(4): 36 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10688832/
  11. H. Szajewska, Praktyczne zastosowanie probiotyków. Klinika Pediatrii, Warszawski Uniwersytet Medyczny.
  12.  Ouwehand A.C., Tiihonen K., Saarinen M., Putaala H., Rautonen N. Influence of a combination of Lactobacillus acidophilus NCFM and lacitol on healthy elderly: Intestinal and immune parameters. Br. J. Nutr. 2009;101:367–375.
  13. M. Ahmed i wsp., Impact of consumption of different levels of Bifidobacterium lactis HN019 on the intestinal microflora of elderly human subjects, J. Nutr. Health Aging, 2007 Jan-Feb;11(1):26-31.
  14. https://www.multilac.pl/przewaga-probiotykow-z-wieloma-szczepami/
  15.  Bernatek i wsp.,Factors Determining Effective Probiotic Activity: Evaluation of Survival and Antibacterial Activity of Selected Probiotic Products Using an “In Vitro” Study, Nutrients 2022, 14(16), 3323.
  16.  https://www.multilac.pl/multilac-60-plus/?gclid=EAIaIQobChMIyfrl7–EhAMVX7VoCR2ZLQpEEAAYASABEgKKw_D_BwE
  17.  H. Neuman i wsp., Microbial endocrinology: the interplay between the microbiota and the endocrine system, FEMS Microbiology Reviews 39(4), 2015. https://www.researchgate.net/publication/272624683_Microbial_endocrinology_the_interplay_between_the_microbiota_and_the_endocrine_system
  18.  Herman, Probiotics supplementation in prophylaxis and treatment of depressive and anxiety disorders – a review of current research, Psychiatr Pol 2019;53(2):459-473 https://www.psychiatriapolska.pl/Probiotics-supplementation-in-prophylaxis-and-treatment-of-depressive-and-anxiety,92392,0,2.html